Duterte, ICC: Harap sa Hustisya o Takas?

Posted on 2/19/26

Walang kapantay ang paghahanap sa katotohanan at hustisya, lalo na para sa mga pamilyang nabiktima ng madugong “war on drugs” ng nakaraang administrasyon. Sa gitna ng lahat ng ito, muling umugong ang pangalan ni dating Pangulong Rodrigo Duterte matapos niyang tanggihan ang pagdalo sa International Criminal Court (ICC) hearing sa The Hague. Ito ay hindi lang basta balita; ito ay isang malalim na pagbusisi sa ating konsepto ng pananagutan, soberanya, at ang matagal nang hinihinging katarungan para sa libu-libong buhay na nawala.

Ang isyu sa “war on drugs” ay nananatiling sugat sa kolektibong alaala ng Pilipino. Libu-libong tao ang pinaslang sa ngalan ng kampanya laban sa iligal na droga, at ang bawat isa sa kanila ay may pamilyang naiwan, naghahanap ng kasagutan at katarungan. Ang ICC, bilang pandaigdigang korte na umuusig sa mga krimen laban sa sangkatauhan, ay kumikilos upang siyasatin ang mga alegasyon ng extrajudicial killings. Ang pagkilos na ito ng ICC ay nagbibigay ng pag-asa sa marami na balang araw ay makakamit din ang katarungan, na tila malabo nilang makuha sa loob ng ating sariling bansa.

Ngunit si dating Pangulong Duterte, matatag sa kanyang paninindigan, ay patuloy na tinatanggihan ang hurisdiksyon ng ICC. Aniya, ang kanyang pag-aresto noong Marso (kung ito man ay matuloy) ay isa umanong 'kidnapping' na pinadali pa ng kasalukuyang administrasyon. Ang ganitong deklarasyon ay nagpapataas ng tensyon at nagdadagdag ng kumplikasyon sa isang isyu na sadyang sensitibo at puno ng emosyon. Ang pagtanggi na humarap sa korte ay tila isang pagtalikod sa prinsipyo ng pananagutan, isang mensahe na hindi dapat mapalampas ng mga mamamayan.

Para sa kapakanan ng bawat Pilipino, mahalagang ipagdiinan na walang sinuman ang nakatataas sa batas. Anuman ang posisyon, ang sinumang nagkasala sa karapatang pantao ay dapat humarap sa kaukulang paglilitis at pananagutan. Ang paghahanap ng katarungan para sa mga biktima ng 'war on drugs' ay hindi lamang tungkol sa pagbibigay ng kapayapaan sa kanilang mga pamilya; ito ay tungkol din sa pagpapagtibay ng ating demokrasya at pagtiyak na hindi na muling mangyayari ang ganoong kalalagayan. Kung hahayaan nating manaig ang kultura ng kawalan ng pananagutan, babalik-balikan lamang natin ang madilim na bahagi ng ating kasaysayan.

Ang argumentong "soberanya" ay madalas gamitin bilang pananggalang, ngunit hanggang saan ito dapat umabot? Habang pinahahalagahan natin ang ating pambansang soberanya, hindi ito dapat maging dahilan upang balewalain ang mga krimen laban sa sangkatauhan. Ang ICC ay umaaksyon lamang kapag ang isang bansa ay hindi kayang o ayaw umusig sa mga seryosong krimen sa loob ng sarili nitong hurisdiksyon. Ang pagharang sa imbestigasyon ng ICC ay maaaring magpahiwatig ng kakulangan sa kakayahan o kagustuhan na bigyan ng hustisya ang mga biktima, at ito ay isang nakababahalang mensahe para sa ating mga mamamayan at sa pandaigdigang komunidad.

Ang pagpapatuloy ng kasong ito sa ICC ay isang mahalagang pagsubok sa ating kolektibong paninindigan sa katarungan at karapatang pantao. Ito ay pagkakataon upang ipakita sa mundo na ang Pilipinas ay isang bansa na naniniwala sa paghahari ng batas at hindi nagpapahintulot sa paglabag sa karapatang pantao. Ang kinabukasan ng ating pamamahala ay nakasalalay sa kung paano natin haharapin ang ganitong mga hamon. Kailangan natin ng mga lider na protektahan ang kanilang mga mamamayan, hindi ang mga lider na pinaghihinalaang lumalabag sa karapatan ng mga ito.

Sa huli, ang patuloy na paghahanap sa katotohanan at katarungan ay hindi lamang tungkol sa pagpapanagot sa isang tao. Ito ay tungkol sa pagpapanumbalik ng tiwala sa ating mga institusyon, pagpapagaling ng mga sugat ng nakaraan, at pagbuo ng isang lipunan kung saan ang bawat buhay ay may halaga at karapat-dapat sa proteksyon ng batas. Nawa'y manaig ang katarungan para sa lahat, at nawa'y magsilbing aral ang bawat yugto ng labang ito para sa isang mas matatag at makatarungang Pilipinas.