Studente Nag-walkout! Badyet Pang-Edukasyon, Pinutol!

Muling nag-alab ang diwa ng aktibismo ng kabataan sa mga lansangan ng Maynila at iba pang pangunahing lungsod. Pinangunahan ng mga estudyante mula sa University of the Philippines (UP) at Polytechnic University of the Philippines (PUP) ang isang malawakang walkout ngayong Setyembre 18, 2026. Ang kanilang iisang sigaw ay mariing pagkundena sa umano'y korapsyon sa pamahalaan at sa nalalapit na, at mapaminsalang, pagputol ng badyet para sa 2027 na nagbabanta sa pundasyon ng kinabukasan ng ating bansa: ang edukasyon. Ito ay higit pa sa simpleng protesta; ito ay isang desperadong panawagan mula sa henerasyong magmamana ng mga kahihinatnan ng mga desisyon ngayon.

Ang pagmasid sa mga estudyanteng nagmamartsa, sumisigaw, at nagtataas ng kanilang mga plakard ay isang malakas na paalala ng mayamang kasaysayan ng Pilipinas sa mga kilusang pinangunahan ng kabataan. Mula sa Kilusang Propaganda noong ika-19 na siglo, hanggang sa First Quarter Storm noong huling bahagi ng dekada 1960 at 70s, at maging sa mga Rebolusyon sa EDSA, patuloy na nasa unahan ang mga estudyanteng Pilipino sa pagtataguyod ng pagbabago sa lipunan at pananagutan. Ang kanilang mga aksyon ngayon ay umaalingawngaw sa isang mahabang tradisyon ng katapangan, na nagpapakita na kapag nanganganib ang kinabukasan ng bansa, hindi mananahimik ang kabataan.

Sentro ng kanilang mga hinaing ang malawakang isyu ng korapsyon sa gobyerno. Bagama't ang mga tiyak na insidente ay madalas na nababalot sa kumplikadong detalye, ang pangkalahatang persepsyon ng korapsyon ay nagpapahina sa tiwala ng publiko at, mas kritikal, naglilihis ng kinakailangang pondo mula sa mahahalagang serbisyong pampubliko. Kapag patuloy ang mga alegasyon ng korapsyon, ang sambayanang Pilipino, lalo na ang kabataan, ay napapaisip kung ang kanilang mga buwis at yaman ng bansa ay tunay na nagsisilbi para sa kanilang kapakanan o nagpupuno lamang sa bulsa ng iilang piling indibidwal. Ito ay isang sukdulang pagtataksil, na nagnanakaw ng mga pagkakataon mula sa mga higit na nangangailangan nito.

Dagdag pa sa pasakit ang mga iminungkahing pagputol ng badyet para sa 2027, lalo na ang mga target ang sektor ng edukasyon. Inaasahang tatanggap ang Department of Education (DepEd) ng P973.40 bilyong badyet, isang pagbaba mula sa P1.01 trilyong pondo nito noong 2026. Bukod pa rito, isang malaking 43.46 porsyento ng mga state universities and colleges (SUCs) sa buong bansa ang nakatakdang makaranas ng pagbawas sa badyet. Ang UP System mismo ay nahaharap sa isang iminungkahing P2.95 bilyong pagputol ng badyet para sa 2027, isang 9.98 porsyentong pagbaba mula sa alokasyon nito noong 2026, na ginagawa itong SUC na may pinakamalaking solong pagbawas ng badyet. Ang mga pagputol na ito ay hindi lamang numero sa isang spreadsheet; kinakatawan nila ang posibleng mas malalaking klase, pinababang mapagkukunan, hindi sapat na pasilidad, at limitadong access sa mas mataas na edukasyon para sa hindi mabilang na mga estudyanteng Pilipino.

Para sa isang bansang nagsisikap para sa pag-unlad at pandaigdigang kompetisyon, ang pagbawas ng badyet para sa edukasyon ay parang pagbaril sa sariling paa. Ang edukasyon ay hindi gastos na dapat bawasan; ito ang pinakamahalagang pamumuhunan na magagawa ng isang pamahalaan sa kanyang mamamayan. Ito ang makina ng pag-angat sa lipunan, ang pundasyon ng pag-unlad ng ekonomiya, at ang batayan ng isang mamamayang may kaalaman at kapangyarihan. Paulit-ulit na ipinangako ni Pangulong Ferdinand R. Marcos Jr. na ang edukasyon ay pangunahing prayoridad para sa kanyang administrasyon. Gayunpaman, ang mga iminungkahing pagputol ng badyet na ito ay sumasalungat sa mismong pangakong iyon, na naglalagay sa panganib sa kalidad at kakayahang maabot ng edukasyon para sa milyun-milyong Pilipino.

May mandatong konstitusyonal ang gobyerno na bigyang prayoridad ang edukasyon. Malinaw na nakasaad sa Artikulo XIV, Seksyon 5 ng 1987 Konstitusyon ng Pilipinas na dapat "ilaan ng pamahalaan ang pinakamataas na prayoridad sa badyet sa edukasyon." Nakaugat ito sa prinsipyo na ang edukasyon ay isang kritikal na pundasyon para sa pambansang pag-unlad at isang paraan upang maiangat ang katayuang sosyo-ekonomiko ng mga Pilipino. Kapag nahaharap ang mga SUCs sa pagbawas ng badyet, direktang apektado ang kanilang kakayahang operasyonal at kalidad ng edukasyon, na nakakaapekto sa pondo para sa mga pasilidad at guro. Ito ay maaaring humantong sa pagbaba ng pangkalahatang kalidad ng edukasyon, na hindi lamang nakakaapekto sa mas mataas na edukasyon kundi pati na rin sa pangunahin at sekundaryang antas.

Ang mga lehitimong alalahanin na inihayag ng mga estudyante ng UP at PUP ay nararapat na bigyan ng higit pa sa isang sulyap lamang mula sa ating mga pinuno. Karapat-dapat silang makakuha ng seryosong muling pagsusuri ng mga prayoridad at isang tunay na pangako na tugunan ang parehong korapsyon at kakulangan sa pondo sa edukasyon. Nakasalalay ang kinabukasan ng sambayanang Pilipino sa ating kakayahang magbigay ng kalidad at abot-kayang edukasyon sa lahat. Panahon na para tunay na pakinggan ng ating gobyerno ang kabataan, kumilos nang may desisyon laban sa korapsyon, at tiyakin na bawat sentimong inilaan para sa edukasyon ay tunay na nagsisilbi sa layunin nito—ang bigyan ng kapangyarihan ang susunod na henerasyon at bumuo ng isang mas matatag na Pilipinas.