Visayas, Hirap sa Kuryente: Hanggang Kailan?

Posted on 6/1/26

Ang matinding init sa Pilipinas ay kadalasang sinasabayan ng tumataas na pagkadismaya ng mga mamamayan, lalo na sa rehiyon ng Visayas. Sa ikaapat na sunod na linggo, inilagay muli sa yellow alert ang Visayas grid, hudyat ng balagbag na balanse sa pagitan ng magagamit na suplay ng kuryente at tumataas na pangangailangan. Ito ay hindi lang isang teknikal na abiso; ito ay isang matinding paalala ng lumalalim na krisis na nagbabantang ibulid ang milyon-milyong Pilipino sa literal at ekonomikong kadiliman.

Noong Hunyo 1, 2026, muling naglabas ang National Grid Corporation of the Philippines (NGCP) ng yellow alert mula alas-3 ng hapon hanggang alas-9 ng gabi, isang pamilyar na sitwasyon na naging kasingkahulugan na ng mga nabubulabog na pang-araw-araw na gawain at gabing puno ng pangamba. Ang dahilan? Ang paulit-ulit na forced outages sa ilang mahahalagang coal-fired power plants, na nagdulot ng manipis na operating reserves. Dahil sa kapasidad na halos hindi na lumalampas sa peak demand, ang banta ng rotational power outages ay hindi na malayo, kundi isang nakalulungkot na katotohanan.

Para sa masisipag na Pilipino sa Visayas, ang mga yellow alert na ito ay nagiging tunay na pagsubok. Isipin ang pagpapatakbo ng maliit na negosyo na hindi sigurado kung may kuryente, o isang estudyanteng pilit na nag-aaral sa ilaw ng flashlight. Ang ginhawa ng tahanan ay nagiging impyerno sa init nang walang air conditioning o electric fan, isang sitwasyong pinalalala ng ating tropikal na klima. Ito ay hindi lang abala; ito ay direktang atake sa kalidad ng buhay at ekonomikong katatagan ng maraming pamilya.

Ang tuluy-tuloy na siklo ng power alerts sa Visayas ay nagtuturo sa isang pangunahing kapintasan sa ating imprastraktura at pagpaplano ng enerhiya. Bagamat sinasabi ng Department of Energy (DOE) na nakikipag-ugnayan sila sa iba't ibang stakeholder upang mapabilis ang pagpapanumbalik at pagpapatatag ng grid, ang paulit-ulit na likas ng mga isyung ito ay nangangailangan ng mas matatag at proaktibong diskarte. Sapat ba ang ating pamumuhunan sa pag-upgrade ng ating mga lumang power plants at transmission lines? Sapat ba ang bilis ng ating pagpapalawak ng energy sources upang mabawasan ang pagdepende sa mahina, at madalas imported, na fossil fuels? Ang sagot, sa kasamaang-palad, ay tila isang malakas na "hindi pa."

Hindi masusukat ang pinsala sa ekonomiya na dulot ng hindi maaasahang suplay ng kuryente. Ang mga negosyo, malaki man o maliit, ay nahaharap sa pagkaantala ng operasyon, pagkawala ng produktibidad, at pinsala sa kagamitan dahil sa pabago-bagong boltahe. Ang sektor ng turismo, isang mahalagang nagtutulak ng ekonomiya sa maraming lalawigan ng Visayas, ay labis na nagdurusa kapag ang mga bisita ay sinasalubong ng brownout sa halip na magagandang paglubog ng araw. Ang mga pagkaluging ito ay kumakalat sa lokal na ekonomiya, nakakaapekto sa trabaho at nakahahadlang sa pangkalahatang paglago, na nagpapatunay na ang kawalan ng seguridad sa enerhiya ay direktang banta sa pag-unlad ng bansa.

Panahon na para ang ating mga lider sa enerhiya ay lumampas sa mga reaktibong hakbang at magpatupad ng isang komprehensibo at pangmatagalang estratehiya sa enerhiya na inuuna ang kapakanan ng mamamayang Pilipino. Nangangahulugan ito ng pagpapabilis sa pagpapaunlad ng napapanatili at matatag na pinagkukunan ng enerhiya, pagtiyak sa napapanahong pagpapanatili at pag-upgrade ng kasalukuyang imprastraktura, at pananagutin ang mga power generator at distributor para sa pare-parehong serbisyo. Ang transparency sa pagpaplano ng enerhiya at mas matibay na regulatory oversight ay hindi lamang mabuting pamamahala; ang mga ito ay mahalaga para sa ating kolektibong kinabukasan.

Ang mga Pilipino ay nararapat sa maaasahan, abot-kaya, at napapanatiling kuryente. Ang patuloy na banta ng brownout ay isang pasanin na napakabigat dalhin, lalo na kung mayroon namang solusyon. Dapat kumilos ang ating pamahalaan at mga stakeholder sa sektor ng enerhiya nang may pagkaapura at pangitain upang gawing simbolo ng matatag at saganang enerhiya ang Visayas grid, sa halip na paulit-ulit na alerto, upang bigyang kapangyarihan ang mga tao nito at pasiglahin ang walang hanggang potensyal ng rehiyon.